Laurence Machiels
Groenjournalist - tuinexpert
Herfstbladeren: 6 slimme en ecologische tips
Herfstbladeren: 6 ecologische manieren om ze slim te gebruiken in je tuin
Zodra de bladeren beginnen te vallen, schieten veel tuiniers in actie. Harken, wegblazen, afvoeren naar het recyclagepark... Terwijl bladeren net bijzonder waardevol zijn voor de tuin!
Wie ecologisch tuiniert, ziet blad niet als afval maar als een grondstof waar de tuin alleen maar beter van wordt.
Met deze zes slimme tips gebruik je herfstbladeren op een manier die goed is voor je tuin én voor alles wat erin leeft.
1. Gebruik bladeren als natuurlijke bodembedekker
Herfstbladeren verhogen het humusgehalte van de bodem, en dat is dé basis van een gezonde tuin. Laat bladeren daarom zoveel mogelijk liggen. Hark ze enkel weg van het gazon, vis ze uit de vijver en houd paden en grindstroken vrij.
De bladeren die je verzamelt, strooi je uit over kale plekken in de tuin, onder hagen en tussen struiken. Ze verteren daar langzaam ter plaatse, houden vocht vast en remmen planten die je misschien liever niet ziet verschijnen. Geen betere of goedkopere mulch. Strooi zeker ook een laag onder pas geplante bomen!
Ook vorstgevoelige planten help je zo de winter door. Zet rond planten zoals Gunnera, bananenboom of Agapanthus in volle grond een rand van draadgaas en vul die met bladeren. In het voorjaar haal je dit winterdeken gewoon weer weg, en strooi je de bladeren tussen de planten.
2. Maak zelf bladaarde of verbeter je compost
Bladeren verteren tot donkere, kruimelige bladaarde, vergelijkbaar met bosgrond. Die bevat minder voedingsstoffen dan compost, maar verbetert wel de bodemstructuur enorm.
- Maak op een schaduwplek een korf van kippengaas, vul die met bladeren en maak ze nat mochten de bladeren droog zijn. Vocht versnelt het verteringsproces. De hoop omkeren zoals bij een composthoop, hoeft niet.
- Bladeren van es, beuk, berk, kers, olm, haagbeuk, linde, populier en wilg verteren het snelst, binnen een jaar.
- Heb je weinig plaats? Stop de bladeren in een vuilniszak of jutezak, duw goed aan, giet er water over, vouw de zak dicht en prik bij een plastiek zak onderaan enkele gaten. Zet de zak in de schaduw. Na een jaar pure bladaarde voor je bloemen en groenten.
- Nog plek op de composthoop? Laat bladeren op het gazon liggen en maai ze mee. Zo krijg je een ideale mix van bruin en groen materiaal die snel en geurloos verteert tot compost. Ook top voor een composthoop die na de zomer te droog is geworden.
3. Bescherm groenten en fruit met bladeren
Jonge fruitbomen en bessenstruiken hebben de eerste jaren baat bij een onkruidvrije zone rond hun wortels. Maak een cirkel van één tot twee meter gras en kruidvrij en bedek die met een dikke laag herfstbladeren. Blijf 5 cm weg van de stam. De bladeren houden andere planten tegen, maken de grond luchtiger door het bodemleven te activeren én beschermen tegen uitdroging. Laat het rustig verteren.
Laat ook de moestuinbedden niet kaal de winter ingaan! Regen en vorst maken de bodem hard, zeker op klei, en spoelen de voedingsstoffen weg. Bedek lege bedden met een dik pak bladeren.
In maart duw je het blad opzij om te zaaien, of meng je het lichtjes onder met de woelvork, waarna je kunt planten.
4. Geef bladeren terug aan de dieren
Herfstbladeren zijn van levensbelang voor tal van dieren. Onder een bladerhoop schuilen padden, salamanders en talloze insecten.
Leg daarom her en der in de tuin een hoop bladeren en laat hem onaangeroerd tot april. Stop er wat takken onder, zodat er holtes ontstaan. Zo maak je meteen een veilige overwinteringsplek voor egels, zelfs wanneer het vriest.
Ook vogels profiteren mee. Tussen de bladeren leven tal van bodemdieren en andere insecten. Wanneer voedsel schaars wordt, komen vogels er gretig in scharrelen. Zelfs als het vriest, blijft het binnenin de hoop vorstvrij en vol leven.
5. Begin een nieuw tuintje, met bladeren en karton
Wil je een stuk grond met veel 'onkruid' of een strook gazon omvormen tot moestuin of bloemeneilandje?
- Bedek het in de herfst met karton
- Strooi er een dikke laag bladeren op (20 tot 30 cm)
- Zet alles vast met wat grovere plantenresten, takkenbossen of een laag stalmest.
Tegen de lente is de grond onder de bladeren heerlijk rul en zijn onkruid en gras afgestorven.
- Haal de laag weg (of meng ze onder de aarde), maak de bodem licht los en zaai in de fijne aarde
- Of maak gaten in de laag karton en bladeren, en plant daar rechtstreeks in.
Pompoenen en courgettes zijn ideale pioniers voor zo’n onontgonnen stuk, maar net zo goed kun je er meteen inheemse planten of borderplanten in kwijt.
6. Leg een laag bladeren in de takkenwal
Bladeren kunnen ook perfect in de takkenwal!
Hiervoor gebruik je best bladeren die langzaam (pas na 2 jaar) verteren zoals van esdoorn, magnolia, plataan en paardenkastanje. Een takkenwal is een drogere en luchtigere biotoop dan een composthoop.
