Help de dieren de winter door: zo maak je je tuin winterklaar voor dieren

Vanaf oktober gaat de tuin stilaan in rust. Maar voor veel dieren breekt nu een bedrijvige periode aan: de zoektocht naar een veilige plek om de winter door te komen.

Met een paar eenvoudige ingrepen maak je van je tuin een warm toevluchtsoord voor egels, amfibieën, vogels en insecten.

Padden, salamanders en kikkers: koel, vochtig en vorstvrij

Vanaf september beginnen padden en salamanders uit te kijken naar hun winterslaap. Ze zoeken een beschutte plek waar het fris en vochtig én vorstvrij blijft. Een stapeltje stenen, een oude dakpan of een vergeten hoekje in de tuin is vaak al voldoende. Leg er gerust een dik pak afgevallen bladeren bovenop. Dat blad werkt als natuurlijke isolatie en houdt de vorst tegen.

Kikkers doen het anders: zij overwinteren niet op het land, maar op de bodem van een vijver.

TIP. Kom je een pad of salamander tegen in je kelder? Die kun je daar gerust de winter laten doorbrengen. Liever niet? Zet hem dan terug in de tuin, onder een takkenhoop of een dakpan met een dik pak bladeren bovenop. Doe het niet wanneer het vriest, wacht op een vorstvrije periode. 

Egels in de tuin: vaak onzichtbaar, maar meestal zijn er wél

Egels leven vooral ’s nachts. Dus dat je er nooit eentje ziet, betekent dus niet dat hij of zij er niet is. Soms verraadt een zwart keuteltje op het gazon hun aanwezigheid. Of eten ze de kattenbrokjes op.

Egels houden een lange winterslaap, van oktober of november tot maart of zelfs april, afhankelijk van het weer. Ze kruipen weg onder hopen takken, snoeiresten en bladeren, waar de vorst niet kan binnendringen.

Zorg dat er het jaar rond verspreid over je tuin een paar van die rommelhopen liggen, daarmee help je hen enorm.

Je kan ook zelf een egelhuis maken. Een eenvoudig wijnkistje met een tunnel werkt perfect. Zorg dat de doorgang minstens 15 centimeter breed is, leg bladeren op de bodem en bedek ook het dak met blad of snoeiresten voor extra isolatie.

Nuttig: vogelhuisjes schoonmaken voor de winter

De lente lijkt nog ver weg, maar dit is het ideale moment om vogelhuisjes schoon te maken. Sommige vogels, zoals mezen, gebruiken nestkastjes ook in de winter om te schuilen tegen de kou.

Bij het openen van een kastje kan je verrast worden door een oud nest, soms zelfs met een eitje of een gestorven vogeltje. Zo’n nest is vaak een prachtig kunstwerkje van mos, haren en zacht materiaal. Let wel op: ook insecten en vogelvlooien voelen zich hier thuis. Trek altijd handschoenen aan en neem het huisje niet mee naar binnen. Schrob de binnenkant met heet water, laat goed drogen en hang het huisje opnieuw op.

Zonnebloemen laten staan: wintervoedsel voor vogels

Zonnebloemen zijn niet alleen een zomerse blikvanger, ze vormen ook een waardevolle voedselbron voor vogels. Laat daarom een deel van de zonnebloemen gewoon staan.

Knip eventueel enkele bloemhoofden af en bewaar ze, zodat de vogels niet alles al in de herfst opeten. Hang de zonnebloemhoofden vanaf januari buiten. Zodra het kouder wordt, komen mezen en vinken er dankbaar de zaden uit pikken.

Je kan dit aanvullen met zaaddozen van kaardenbol of kogeldistel, rozenbottels of andere bessentakken uit de tuin. Hang je natuurlijk vogelboeket 's winters op: het is niet alleen voedzaam, maar ook prachtig om naar te kijken.

Insecten overwinteren overal – ruim niets op!

Vlinders, lieveheersbeestjes en tal van andere insecten zoeken hun winterverblijf in klimop, tussen vaste planten, in holle stengels of in een vermolmde boomstronk. En ook al zie je ze zelden: in je tuin overwinteren ook ontelbaar veel eitjes, rupsen en poppen van vlinders en zelfs enkele volwassen exemplaren - niet alle vlinders trekken naar het zuiden.

Ruim je tuin in de herfst niet op en knip al helemaal geen vaste planten en siergrassen kort, dat zijn belangrijke overwinteringsplaatsen!

En ook in de strooisellaag onder hagen en struiken schuilen pissebedden, oorwurmen, kevers en ander bodemleven - herfstbladeren vormen een rijke overwinteringsplek, laat ze maximaal in je tuin liggen!

TIP. Vind je midden in de winter een vlinder in huis? Vang hem voorzichtig en zet hem buiten, in een dichte groenblijvende struik of in klimop. Binnen is het te warm en te droog om te overleven.